Grenzen aangeven, makkelijker gezegd dan gedaan

In gesprek met mijn vriendin Rosa over grenzen. Ik ben nog nooit tot zoveel nieuwe inzichten gekomen in één gesprek, wauw! Coach in de dop die Rosa! Daarnaast heeft ze een toffe blog, genaamd: https://dehuistijger.com/. Check die vooral!

Sociaal werk:

Rosa is afgestudeerd als Persoonlijk Begeleider. Een opleiding die lijkt op MWD (ook wel Social Work), wat ik studeer. Al snel komen wij op de vraag: wat moet je doen als je werkt met cliënten die niet goed hun grenzen kunnen aangeven? Hoe leer je jouw cliënten om beter hun grenzen aan te geven? Rosa’s antwoord is simpel maar moeilijk: zelf je eigen grenzen aangeven. Logisch, hoe kun je iemand leren als om zijn grenzen aan te geven als jij dat zelf niet eens kan?  Ongemerkt vertoon jij als hulpverlener sociaal wenselijk gedrag, zowel op je werk als in je privéleven. Je kunt wel tegen iemand zeggen dat die z’n grenzen aan moet geven, maar dat werkt niet als je zelf niet het goede voorbeeld geeft. Zeker als je vaak contact hebt met deze cliënt of Persoonlijk Begeleider van diegene.

Ik heb tijdens mijn MWD stage geleerd om cliënten langer te laten wachten op een afspraak, zodat ik tijd kan nemen om tot mezelf te komen. In het begin maakte dat me heel zenuwachtig en voelde ik me schuldig dat cliënten op me moesten wachten. Nu besef ik dat het zowel voor mij als voor de cliënt beter is om pas te beginnen als ik uitgerust ben. Een time-out nemen in een gesprek vind ik lastiger. Dat doe op een manier dat de cliënt het niet doorheeft, tijdens het printen ga ik drie minuten op de wc zitten. Ik durf het niet goed met mijn cliënt te communiceren dat ik een time-out nodig heb. Ik heb het idee dat het onprofessioneel overkomt. Rosa zegt dat het juist heel goed zou zijn als we dat allemaal zouden doen. Ik ben het met haar eens, soms heb je echt wat afstand nodig in een gesprek om te weten hoe je verder moet. Rosa zegt dat dit tijdens haar opleiding niet ter sprake is gekomen. Er was wel een kopje afstand nabijheid, maar dat was meer opvulling van het studieboek. In mijn opleiding MWD is hier ook weinig aandacht aan besteed. Alleen tijdens supervisie tijdens het derde jaar was er ruimte om het daar uitgebreid over te hebben.

Je grenzen aangeven, hoe dan?

Rosa vind het lastig om een goed voorbeeld te zijn voor haar cliënten op het gebied van grenzen aangeven. Ze struggelt daar regelmatig mee. Als iemand haar vraagt: ‘Zullen we afspreken? Of: ‘kom je naar mijn verjaardag?’, zegt ze bijna nooit: ‘liever niet’. Als ze het niet wil draait ze eromheen of verzint ze een smoes. Ik verzin ook soms smoesjes om onder een verjaardag/ afspraak uit te komen: ‘ik kan niet of ik voel me niet lekker’. Al komt dat weinig voor, want meestal vind ik het leuk om af te spreken of naar een verjaardag toe te gaan.

Je hebt daarentegen ook mensen die op een kwetsende manier eerlijk zijn. Een vriendin van mij heeft wel eens afgezegd voor een verjaardag, omdat ze vermoedde dat mijn vrienden niet interessant voor haar zouden zijn. Dit had een negatief effect op de vriendschap. Rosa vraagt zich af of deze vriendin niet gewoon bang was om buiten de groep te vallen. Dat het een excuus was om voor zichzelf goed te praten dat ze niet kwam. Ik zou het niet weten. Rosa denkt dat je beter kunt zeggen dat je intuïtie een ‘nee’ geeft bij een bepaalde afspraak. Alle redenen verzin je toch rationeel, je weet meestal toch niet waarom je intuïtie een ‘ja’ of een ‘nee’ aangeeft. Ik ben het daar mee eens. Als deze vriendin het zo had gebracht had ik minder vervelend gevonden.

De reden dat een vriend van Rosa vaak afzegt is dat hij in een belangrijk ontwikkelproces zit.  Dat hij heel erg met zichzelf aan de slag is. Rosa vermoed dat die afzegt, omdat die bang is om de vriendschap dichterbij te laten komen. Rosa denkt dat je kwetsbaar opstellen ook een maniertje kan zijn om onder dingen uit te komen. Persoonlijk vind ik dat zeggen dat je met jezelf aan de slag bent niet echt je kwetsbaar opstellen is. Daar is het te vaag voor.

Het vergt moed om grenzen aan te geven op een manier waarop het voor de ander echt overkomt. Een smoes verzinnen is veel makkelijker. Maar er zijn ook goede manieren om een afspraak af te zeggen. Een vriendin heeft een verjaardag op de volgende manier afgezegd:  ‘ik raak overprikkeld van verjaardagen. Ik spreek liever een keer alleen met je af’. Ik had dit eigenlijk al vermoed en vond het heel fijn dat ze het eerlijk zei. Rosa zegt dat ze dit wel een voorbeeld vindt van je echt kwetsbaar opstellen.

Wat is het geheim van je grenzen op een eerlijke, respectvolle manier aangeven? Het bij jezelf houden. Er is een groot verschil tussen: ik vind jouw vrienden niet interessant en ik raak overprikkeld van verjaardagen. Beiden zinnen beginnen met ik, maar volgens Rosa is de eerste zin een jij-boodschap. Ergens voor ‘ik’ voor zetten betekent niet dat je het bij jezelf houdt. Meer voorbeelden van verpakte jij-boodschappen zijn; ‘ik word onrustig van jouw gehuil; ik word overprikkeld van jouw gedrag; Ik vind het niet leuk dat jij mij steeds afzeikt’. Een ik-boodschap is soms een mooi trucje om te laten zien hoe bewust je wel niet bezig bent, maar intussen geef je nog steeds een oordeel over de ander. Dit was voor mij een groot inzicht, dank je Rosa! Ik dacht altijd dat het goed was, zolang ik maar ergens ‘ik’ voor zette.  

Triggers:

Zijn er bepaalde momenten waarop je makkelijker over je grens heengaat?

Rosa merkt op dat je vaak over iemands grens gaat, nadat er zojuist over jouw grens is heen gegaan. Een voorbeeld: op Rosa’s werk werd er stellig over de verdeling man en vrouw gepraat. Rosa vroeg of dit in de wet stond of dat dit alleen iets was wat deze organisatie hanteerde. Hier werd fel op gereageerd door haar collega’s. Rosa vermoed dat ze door deze vraag te stellen over de grenzen van haar collega’s was heengegaan. Waarschijnlijk vonden ze haar vraag heel brutaal. Door de felle reactie gingen ze tevens over Rosa’s grens heen.

Rosa heeft dit later bij de leidinggevende aangekaart. Ze zei dat ze het verloop van het overleg kinderachtig vond. Echter, vatte haar leidinggevende dit persoonlijk op en zei dat Rosa niet meer terug hoefde te komen. Rosa is van mening dat zijzelf het beter neutraler had kunnen brengen, ‘kinderachtig’ is een oordeel. Rosa gaf een verpakte jij-boodschap. Maar doordat ze zich oververhit voelde floepte het zo uit haar mond. Zo zie je: als jij jezelf aangevallen voelt, val je ook sneller iemand terug aan.

Nog zoiets: over iemands grens heengaan uit angst dat diegene over jouw grens gaat. Rosa wil graag dat dingen op haar manier gebeuren. Uit angst dat haar vriend het daar niet mee eens is zegt ze vaak: ‘zo wil ik het punt uit’. Daarmee gaat ze vaak over de grens van haar vriend, want hij wil eerst overleggen.

Een derde patroon: anderen gaan over jouw grenzen heen, omdat jij ze zelf niet goed genoeg bewaakt. Als collega’s tegen je zeggen dat je rust moet nemen in de vakantie, maar je doet dat niet, zullen je collega’s jouw grenzen minder serieus nemen. Zij zullen daardoor makkelijker over je grenzen heengaan. Bovendien maakt het je een onbetrouwbare werknemer of werkgever. Collega’s denken: hoe lang houdt die het nog vol?

De gouden tip:

Al met al is grenzen bewaken soms hartstikke moeilijk. Je wilt anderen en jezelf niet teleurstellen. Een tip van Rosa is om in elk geval niet naar anderen te wijzen. Als je dat doet verlies je macht over jezelf.  Rosa heeft wel eens periodes gehad waarin ze ontzettend baalde van een bepaalde collega. Ze voelde zich heel machteloos en durfde het niet uit te spreken. Ze zat in een vicieuze cirkel en kwam geen steek verder. Je kunt dit patroon doorbreken door naar jezelf te gaan kijken. Wat Rosa helpt is met iemand te praten die scherpe vragen kan stellen en haar durft te confronteren met haar eigen oordelen. Je kunt dit ook alleen doen. Stel jezelf de volgende vragen: wat is mijn aandeel? Waarom raakt dit mij? Waarom maak ik me zo druk over die ander? De volgende keer als je baalt van een bepaalde collega (die over je grenzen heengaat), ben je in staat ervan te leren.

Struggel jij ook wel eens met je grenzen aangeven? Heb jij net als ik veel geleerd van Rosa’s wijze woorden? Wij horen het graag van je. Neem zeker een kijkje op: https://dehuistijger.com/.

Ik zou het heel tof vinden als je dit artikel zou willen liken of delen via social media!
error20

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

error

Heb je wat aan deze blog? Vertel het verder!